Правапіс спалучэнняў галосных у іншамоўных словах

1. Адзначце словы, у якіх пішацца спалучэнне літар іё (ыё):

1)   ​фраз…лаг

2)   ​​глад…лус

3)   ​​рад…эфір

4)   ​кард…лаг

5)   ​​пант…н

Ответ

Спалучэнні іо, йо, калі яны вымаўляюцца як два склады, перадаюцца ў сярэдзіне слова пад націскам літарамі іё (ыё) , не пад націскам – літарамі ія (ыя) : гладыё´лус, кардыё´лаг. Літара ё пішацца ў складаных словах з першай часткай радыё-: радыёэфір.

2. Сярод прапанаваных пар слоў адзначце тыя, у якіх правапіс спалучэнняў галосных не залежыць ад націску::

1)   ​арх…лаг – арх…логія

2)   ​​д…та –д…толаг

3)   ​г…логія– г…лаг

4) ​​псіх…тр – псіх…трычны

5)   ​​ав…пошта – ав…пасажыр

Ответ

Спалучэнне галосных іа ў запазычаных словах незалежна ад націску абазначаецца літарамі ія (ыя) : авіяпошта – авіяпасажыр, псіхіятр – псіхіятрычны. Таксама спалучэнне іе незалежна ад націску і месца ў слове на пісьме абазначаецца літарамі іе (ые) : дыета –дыетолаг.

3. Сярод прапанаваных пар слоў адзначце тыя, у якіх правапіс спалучэнняў галосных залежыць ад націску:

1)    г…логія – г…лаг

2)   ​​ к…ск – к…скёр

3)    спец…ліст – спец…лізацыя

4)   ​​ ар…нцір – ар…нтацыя

5)   ​​ мет…р – мет…рыт

Ответ

Спалучэнне галосных ео ў запазычаных словах пад націскам перадаецца праз ео (эо), а не пад націскам абазначаецца літарамі эа (еа) : геалогія – геолаг, метэор – метэарыт. Спалучэнні іо , йо , калі яны вымаўляюцца як два склады, перадаюцца ў сярэдзіне слова пад націскам літарамі іё (ыё) , не пад націскам – літарамі ія (ыя) : кіёск – кіяскёр.

4. Адзначце словы, у якіх пішацца спалучэнне літар еа (эа):

1)   ​ пал…літ

2)   ​ мемар…л

3)   ​​ б…тлон

4)   ​ акард…ніст

5)   ​​ ф…далізм

Ответ

Спалучэнне ео пад націскам перадаецца праз ео (эо), не пад націскам абазначаецца літарамі эа (еа) : палеалíт, акардэанíст, феадалíзм. Спалучэнне галосных іа ў запазычаных словах незалежна ад націску абазначаецца літарамі ія (ыя) : мемарыял, біятлон.

5. Адзначце словы, у якіх пішацца спалучэнне літар ія (ыя):

1)   ​​ зад…к

2)   ​​ г…графія

3)   ​​ р…льны

4)   ​ ​ ф…лка

5)  ​ ід…л

Ответ

Спалучэнне галосных іа ў запазычаных словах незалежна ад націску абазначаецца літарамі ія (ыя): задыяк, фіялка. Спалучэнне ео пад націскам перадаецца праз ео (эо) , не пад націскам абазначаецца літарамі эа (еа) : геаграфія. Спалучэнне еа на пісьме абазначаецца літарамі еа (эа) : рэальны, ідэал (але акіян і вытворныя ад яго).

6. Адзначце словы, у якіх спалучэнні галосных гукаў вымаўляюцца як два склады:

1)   ​ патр…тызм

2)   ​​ …гурт ополячить, бесполезный

3)   ​ ма…нэз

4)   ​нізацыя

5)   ​ скал…з

Ответ

Спалучэнні іо, йо , калі яны вымаўляюцца як два склады, перадаюцца ў пачатку слова: літарамі іо пад націскам і літарамі іа не пад націскам (іанізáцыя); у сярэдзіне слова: пад націскам літарамі іё (ыё) (скаліё´з), не пад націскам літарамі ія (ыя) (патрыяты´зм). Калі спалучэнне йо вымаўляецца як адзін склад, то на пачатку слова яно перадаецца праз ё: ёгурт. У сярэдзіне слова пад націскам пішацца літара ё , а не пад націскам – літара я : маянэ´з.

7. Адзначце словы з арфаграфічнай памылкай:

1)   ​​​ерогліф

2)   ​йогурт

3)   ​​булён

4)   ​​​маёр

5)   ​ Нью-Йорк

Ответ

Спалучэнне іе незалежна ад націску і месца ў слове на пісьме абазначаецца літарамі іе (ые) : іерогліф. Калі спалучэнне йо вымаўляецца як адзін склад, то на пачатку слова яно перадаецца праз ё : Нью-Ёрк, ёгурт. У сярэдзіне слова яно перадаецца не пад націскам праз я , а пад націскам праз ё : булён, маёр.

8. Адзначце словы з правільным напісаннем:

1)   ​​​​ Ёшкар-Ала

2)   ​​​ ​Ёркшыр

3)   ​ ​езуіт

4)   ​​ ​фае

5)   ​канвеер

Ответ

Спалучэнне йе вымаўляецца як адзін склад незалежна ад пазіцыі ў слове на пісьме перадаецца праз е : езуіт, фае, канвеер. Калі спалучэнні іо , йо вымаўляюцца як два склады, тады яны на пісьме абазначаюцца ў пачатку слова – літарамі іо пад націскам і іа не пад націскам: Іаркшыр, Іашкар-Ала.

9. Прааналізуйце напісанне запазычаных слоў і адзначце “чацвёртае лішняе” слова ў кожным радзе:

1)   ​Б…лаг, акс…ма, рэг…н, …даформ.

2)   ​Грац…зны, дывіз…н, …нны, рац…н.

3)   ​​​Бібл…графія, хар…графія, панс…нат, б…токі.

Ответ

Пры ўмове вымаўлення на два склады ў сярэдзіне слова пад націскам спалучэнне іо перадаецца літарамі іё (ыё) : біёлаг, аксіёма, рэгіён, грацыёзны, дывізіён, рацыён. Не пад націскам ў сярэдзіне слова пішуцца літары ія (ыя) : бібліяграфія, пансіянат, біятокі.Спалучэнне йо на пачатку слова вымаўляецца як адзін склад і перадаецца праз ё: ёдаформ.Калі спалучэнне іо вымаўляецца як два склады, тады яно абазначаецца ў пачатку слова літарамі іо пад націскам: іóнны. Спалучэнне ео  не пад націскам абазначаецца літарамі эа (еа) : харэагрáфія.

10. Адзначце рад, у якім пры перакладзе на беларускую мову ўсе словы перадаюцца з аднолькавым спалучэннем галосных:

1)   ​​​​Доминион, миллион, филиал, приоритет.

2)   ​​Энтузиаст, официант, фолиант, диапозитив.

3)   ​Альвеола, теорема, креол, океан.

Ответ

Спалучэнне галосных іа ў запазычаных словах незалежна ад націску абазначаецца літарамі ія (ыя) : энтузіяст, афіцыянт, фаліянт, дыяпазітыў.

 вернуться назад